DAC8 is een feit: nieuwe fiscale rapportageverplichtingen voor cryptoaanbieders
Crypto onder het oog van de fiscus: wat verandert er en voor wie?
Op 1 april 2026 verscheen in het Belgisch Staatsblad de wet van 16 maart 2026 tot omzetting van Richtlijn (EU) 2023/2226, beter bekend als DAC8. De wet trad in werking op 11 april 2026 en voert een nieuwe fiscale rapportageplicht in voor aanbieders van cryptoactivadiensten.
Concreet zullen onder meer cryptobeurzen, brokers en aanbieders van digitale bewaarportemonnees voortaan bepaalde gegevens over hun gebruikers en transacties moeten rapporteren aan de FOD Financiën. Die informatie zal vervolgens automatisch worden uitgewisseld met de belastingadministraties van andere EU-lidstaten.
DAC8 past in een bredere Europese tendens naar meer fiscale transparantie. Waar klassieke financiële rekeningen al langer onderworpen zijn aan automatische gegevensuitwisseling, bleven cryptoactiva tot vandaag grotendeels buiten het bestaande raamwerk. Met DAC8 komt daar verandering in.
Tegelijk heeft de Belgische wetgever de omzetting van DAC8 aangegrepen om ook andere onderdelen van het bestaande systeem van fiscale informatie-uitwisseling te actualiseren, waaronder de Common Reporting Standard, DAC6 en de uitwisseling van voorafgaande beslissingen.
Een nieuwe transparantiestandaard voor crypto
De internationale fiscale transparantieregels waren tot voor kort vooral afgestemd op klassieke financiële instellingen, bankrekeningen en financiële instrumenten. Cryptoactivadienstverleners pasten niet altijd binnen die bestaande definities, waardoor cryptoactiva in belangrijke mate aan grensoverschrijdende fiscale controle konden ontsnappen.
DAC8 sluit die lacune. De richtlijn bouwt voort op het door de OESO ontwikkelde Crypto-Asset Reporting Framework en vormt een aanvulling op de bestaande Common Reporting Standard.
In essentie verplicht DAC8 bepaalde cryptodienstverleners om informatie te rapporteren wanneer zij binnen de Europese Unie te maken krijgen met rapporteerbare gebruikers die rapporteerbare transacties verrichten in rapporteerbare cryptoactiva.
Belangrijk is dat de Belgische wetgever ervoor heeft gekozen om de Europese regels zonder bijkomende verstrenging om te zetten. Er komt dus geen Belgisch regime bovenop dat verder gaat dan wat DAC8 voorschrijft.
Wie moet rapporteren?
De nieuwe rapportageplicht viseert in hoofdzaak twee categorieën van dienstverleners.
Ten eerste gaat het om aanbieders van cryptoactivadiensten met een toelating onder de MiCA-verordening. Denk daarbij aan handelsplatformen, aanbieders van bewaar- en beheerdiensten, brokers en bepaalde andere gereguleerde cryptodienstverleners.
Ten tweede kunnen ook exploitanten van cryptoactivadiensten die niet onder MiCA vallen onder de rapportageplicht terechtkomen, voor zover zij een voldoende duidelijke band hebben met de Europese Unie.
De rapportageplicht is evenwel niet onbeperkt. Zij geldt enkel voor bepaalde wisseltransacties, met name transacties van crypto naar fiatgeld en transacties van crypto naar crypto. Bovendien moet het gaan om transacties van rapporteerbare gebruikers, zijnde natuurlijke personen of entiteiten die beantwoorden aan de voorwaarden van de wet.
Loutere adviesdiensten vallen buiten de rapportageplicht.
Welke cryptoactiva vallen onder DAC8?
De rapportageplicht heeft betrekking op rapporteerbare cryptoactiva. Daarbij sluit DAC8 aan bij de categorieën die ook in MiCA worden onderscheiden:
- Asset Referenced Tokens, waarvan de waarde gekoppeld is aan een mandje van activa;
- Electronic Money Tokens, die de waarde van één enkele fiatmunt weerspiegelen;
- andere MiCA-conforme cryptoactiva.
Niet alle digitale activa vallen dus automatisch binnen het toepassingsgebied. Digitale centralebankvaluta, klassiek elektronisch geld en niet-inzetbare activa worden bewust uitgesloten.
Eerste rapportage: kalenderjaar 2026
De eerste rapportageperiode heeft betrekking op het kalenderjaar 2026. De betrokken dienstverleners moeten de relevante gegevens uiterlijk op 30 juni 2027 overmaken aan de FOD Financiën.
Daarna zal de Belgische administratie deze informatie automatisch uitwisselen met de bevoegde autoriteiten van de andere EU-lidstaten.
Dienstverleners die hun rapportageverplichtingen niet naleven, riskeren sancties. De wet voorziet echter in een belangrijke nuance: de administratie kan rekening houden met de afwezigheid van kwade trouw. Wanneer er geen sprake is van kwade trouw, kan zij afzien van een sanctie. Die benadering sluit aan bij vergelijkbare bepalingen in het WIB 1992 en moet bijdragen tot een evenwichtige toepassing van de nieuwe verplichtingen.
Ook het bestaande raamwerk wordt bijgewerkt
De omzetting van DAC8 blijft niet beperkt tot cryptoactiva. De wetgever heeft van de gelegenheid gebruikgemaakt om ook enkele aanpalende regelingen inzake fiscale gegevensuitwisseling te moderniseren.
Update van de Common Reporting Standard
De OESO heeft de Common Reporting Standard in 2023 uitgebreid naar nieuwe financiële producten, waaronder digitale centralebankvaluta en elektronisch geld. Die aanpassingen worden nu ook in de Belgische wetgeving doorgetrokken.
Daarnaast worden onder meer de regels inzake gezamenlijke rekeningen, beleggingsentiteiten en de kwalificatie van actieve en passieve niet-financiële entiteiten verfijnd. De FATCA-regeling met de Verenigde Staten blijft daarentegen buiten schot, aangezien die niet onder de CRS valt.
Verruiming van de automatisch uit te wisselen inkomsten
Ook de lijst van inkomsten die automatisch tussen belastingadministraties kunnen worden uitgewisseld, wordt uitgebreid. Voortaan vallen ook dividenden die worden uitgekeerd zonder gebruik te maken van een effectenrekening binnen het toepassingsgebied.
Verduidelijking van DAC6
De wetgever verduidelijkt verder de verplichtingen onder DAC6. Tussenpersonen die geen advocaat stricto sensu zijn, blijven verplicht om andere betrokkenen — die niet hun cliënt zijn — tijdig te informeren over de aangifteplicht voor grensoverschrijdende constructies.
Om die verplichting correct af te bakenen, wordt ook een eenduidige definitie van het begrip “cliënt” opgenomen in de fiscale wetboeken.
Uitwisseling van rulings voor natuurlijke personen
Het kader voor de uitwisseling van voorafgaande beslissingen wordt uitgebreid. Voortaan zullen ook bepaalde rulings die betrekking hebben op natuurlijke personen automatisch worden uitgewisseld.
Dat geldt voor rulings die zijn afgeleverd, gewijzigd of verlengd na 1 januari 2026, op voorwaarde dat het bedrag van de betrokken transactie of reeks transacties meer dan 1,5 miljoen euro bedraagt.
Ook voorafgaande beslissingen over de fiscale woonplaats van een natuurlijke persoon kunnen automatisch worden gedeeld, voor zover het betrokken bedrag uitdrukkelijk in de ruling wordt vermeld.
Correcte vermelding van het TIN
Tot slot wordt het correcte gebruik van het Taxpayer Identification Number versterkt. Bij de uitwisseling van informatie over de inkomstencategorieën die onder de Bijstandsrichtlijn vallen, zal het TIN verplicht correct moeten worden vermeld.
Wat betekent dit concreet?
Voor cryptodienstverleners die actief zijn op de Belgische markt is de boodschap duidelijk: de tijd om de interne complianceprocessen voor te bereiden is nu.
De rapportering over het kalenderjaar 2026 moet uiterlijk op 30 juni 2027 gebeuren. Dat betekent dat de nodige systemen, procedures en controles vandaag al moeten worden uitgerold.
Bijzondere aandacht zal moeten gaan naar:
- de identificatie van rapporteerbare gebruikers;
- de kwalificatie van cryptoactiva;
- de registratie van wisseltransacties;
- de afstemming van KYC-processen op de nieuwe fiscale rapportageverplichtingen;
- de documentatie van interne compliancebeslissingen.
Ook voor investeerders en houders van cryptoactiva vormt DAC8 een belangrijk kantelpunt. Vanaf 2027 zal de fiscus over een aanzienlijk volume aan structureel uitgewisselde gegevens beschikken. Wie de fiscale behandeling van cryptotransacties in het verleden niet of slechts beperkt heeft gedocumenteerd, doet er goed aan zijn historiek tijdig te laten nakijken.
In voorkomend geval kan een proactieve regularisatie of rechtzetting aangewezen zijn vóór de eerste rapportages bij de fiscus binnenkomen.
Besluit
Met de wet van 16 maart 2026 wordt de fiscale anonimiteit van cryptoactiva binnen de Europese Unie verder afgebouwd. DAC8 maakt cryptobeurzen, brokers en wallet-aanbieders tot een nieuwe schakel in de internationale gegevensuitwisseling tussen belastingadministraties.
Voor dienstverleners betekent dit een aanzienlijke compliance-inspanning op korte termijn. Voor gebruikers betekent het dat de periode van fiscaal stilzwijgen rond cryptotransacties stilaan ten einde loopt.
Wie tijdig anticipeert, vermijdt onaangename verrassingen vanaf de eerste rapportagecyclus medio 2027.
Heeft u vragen over de impact van DAC8 op uw onderneming of uw cryptoportefeuille? Het team van Everest Tax & Innovation begeleidt u graag bij de analyse en implementatie van de nieuwe verplichtingen.
