Wegenvignet voor personenauto’s op komst: wat weten we vandaag?

Van beleidsvoornemen naar concreet plan

Volgens Vlaams minister van Financiën Ben Weyts wordt gewerkt aan een elektronisch wegenvignet op basis van de nummerplaat. Dat vignet zou gelden voor alle bestuurders, ongeacht hun nationaliteit.

Die aanpak is geen toeval. De Europese regelgeving laat niet toe dat enkel buitenlandse bestuurders worden belast. Een systeem dat specifiek niet-Belgen viseert, zou strijdig zijn met het Europees gelijkheidsbeginsel.

Het voornemen sluit aan bij het Vlaams regeerakkoord, waarin een digitaal vignet werd aangekondigd. Het doel: ook voertuigen die vandaag niet onder de bestaande kilometerheffing voor vrachtwagens vallen, laten bijdragen aan het gebruik van het hoofd- en snelwegennet.

Geen kilometerheffing voor personenwagens

Belangrijk onderscheid: het wegenvignet staat los van de bestaande kilometerheffing voor vrachtwagens (voertuigen boven 3,5 ton).

Die kilometerheffing blijft ongewijzigd van toepassing. Voor personenauto’s (tot 3,5 ton) komt er géén kilometerheffing per gereden kilometer, maar wel een apart vignet dat toegang geeft tot het hoofd- en snelwegennet.

Hoe zou het systeem eruitzien?

Het geplande vignet zou gelden op het Vlaamse en Waalse hoofd- en snelwegennet, maar niet op lokale wegen.

Er wordt gedacht aan verschillende formules, zoals:

• een dagvignet

• een vignet voor tien dagen

• een maandvignet

Vlaanderen en Wallonië streven daarbij naar:

• één gemeenschappelijke website voor aanvraag en registratie

• een gelijke prijs in beide gewesten

• een gelijktijdige startdatum

De beoogde start is 2027. De verwachte opbrengst bedraagt ongeveer 130 miljoen euro per jaar, een bedrag dat reeds is opgenomen in de Vlaamse meerjarenbegroting.

Juridisch aandachtspunt: compensatie voor Vlaamse bestuurders

Een gevoelig punt in het dossier is de aangekondigde compensatie voor Vlaamse autobestuurders. Minister Weyts wil de kost van het vignet compenseren via een hervorming van de verkeersbelasting.

Dat ligt juridisch echter bijzonder delicaat.

De Europese Unie is kritisch voor systemen waarbij inwoners één-op-één worden gecompenseerd voor een wegenvignet. Eerdere pogingen in Duitsland strandden precies om die reden: een indirect onderscheid tussen binnenlandse en buitenlandse bestuurders werd niet aanvaard.

Het is dus onzeker in welke mate en onder welke vorm een compensatiemechanisme juridisch overeind kan blijven.

En wat met Brussel?

Het Brussels Hoofdstedelijk Gewest is voorlopig geen partij in het akkoord. Door het ontbreken van een regering met volheid van bevoegdheid is er volgens Weyts momenteel geen gesprekspartner.

Zodra die situatie verandert, kan Brussel alsnog aansluiten bij het systeem. Dat zou vanuit praktisch oogpunt logisch zijn, gezien de centrale positie van Brussel in het Belgische wegennet.

Besluit: realiteit in wording, maar met juridische vragen

De invoering van een wegenvignet voor personenauto’s lijkt stilaan realiteit te worden, met Vlaanderen en Wallonië in een voortrekkersrol. Het systeem moet bijkomende middelen genereren voor infrastructuur, zonder een kilometerheffing voor personenwagens in te voeren.

Tegelijk blijven er belangrijke juridische aandachtspunten, vooral rond de Europese gelijkheidsregels en de geplande compensatie via de verkeersbelasting.

De komende maanden en jaren zullen uitwijzen hoe het systeem concreet vorm krijgt — en of het ook Europees standhoudt.